Kategorie
Okulistyka

Laserowe naprawianie odwarstwionej siatkówki

Siatkówka jest światłoczułą warstwą wyścielającą gałkę oczną. Składa się ona z kilku warstw komórek. To właśnie w niej energia świetlna zamieniana jest na impuls elektryczny. W związku z tym bez siatkówki widzenie jest niemożliwe. Odwarstwienie siatkówki jest jedną z najczęściej występujących chorób oczu, która powoduje upośledzenie wzroku i może prowadzić do ślepoty. Lekarze porównują ją do zawału serca, ponieważ  jest tak samo zdradliwym i niebezpiecznym schorzeniem. Najczęściej rozwija się bezobjawowo.W łagodnych przypadkach możemy zdecydować się na laserowe naprawianie odwarstwionej siatkówki.

Występuje kilka rodzajów uszkodzeń siatkówki:

  • odwarstwienie siatkówki z przedarciem
  • rozwarstwienie siatkówki i torbiele siatkówki
  • odwarstwienie siatkówki surowicze
  • przedarcie siatkówki bez odwarstwienia
  • tradycyjne odwarstwienie siatkówki
  • inne postaci odwarstwienia siatkówki

Jednak są pewne zjawiska, które mogą wystąpić i tym samym zasygnalizować nam, że z siatkówką dzieje się coś niedobrego. Najczęściej pojawiające się objawy to:

  • czarne, latające przed oczami „muszki”
  • kropki lub farfocle

Powyższe oznaki świadczą o tym, że najprawdopodobniej w siatkówce powstała wyrwa i pękło naczynko. Lekceważenie tych objawów, może doprowadzić w rezultacie do odklejenia się siatkówki, gdyż „wyrwa” z czasem będzie się powiększać i wraz z krwią zacznie się przesączać płyn wypełniający wnętrze oka – im większe uszkodzenie, tym szybciej płyn przecieka pod siatkówkę.

Oznakami odklejenia siatkówki są:

  • błyski pojawiające się w dzień i w nocy
  • nagłe utraty wzroku obejmujące jedną stronę oka

W przypadku zdiagnozowania odwarstwienia siatkówki należy podjąć odpowiednie kroki. Najlepiej szybko ustalić termin zabiegu, gdyż w przeciwnym razie siatkówka tracąc kontakt z naczyniami krwionośnymi, ulegnie wysuszeniu i przybierze postać, którą można porównać do odklejonej tapety. Czas odgrywa w tym przypadku ogromne znaczenie, ponieważ przy wczesnym wykryciu istnieje bardzo wysokie prawdopodobieństwo odzyskania całkowitej ostrości widzenia.

Kto jest na to narażony?

Szczególnie narażone na ryzyko odwarstwienia się siatkówki są osoby cierpiące na krótkowzroczność. W ich przypadku do odwarstwienia może doprowadzić nawet niewielki wysiłek fizyczny, np. dźwiganie większych zakupów. Jednak wiek także odgrywa dużą rolę, ponieważ po 50. roku życia zmienia się struktura siatkówki oraz ciała szklistego. Jeśli łączące je włókna są nie dość elastyczne, to może dojść do ich rozciągnięcia się i w efekcie do oderwania siatkówki. Do grupy ryzyka należą też osoby z upośledzonym układem krążenia, atopowym zapaleniem skóry oraz osoby, które urodziły się jako wcześniaki.

Laserowe naprawianie odwarstwionej siatkówki

Jedną z bezpieczniejszych metod leczenia odwarstwionej siatkówki jest zabieg laserowy, który jednak stosuje się tylko w przypadku niewielkich odwarstwień i przedarć. W innym przypadku koniecznie jest poddanie się operacji chirurgicznej. W przypadku zabiegu laserowego, promień lasera powoduje zbliznowacenia, które zapobiegają dalszemu postępowi choroby. Jednym słowem blizny te sklejają odklejone warstwy i brzegi przetarć. Taki zabieg powinien raz na zawsze zlikwidować ryzyko ponownego odwarstwienia.

Kategorie
Okulistyka

Laserowe leczenie krótkowzroczności

Krótkowzroczność jest jedną z najczęstszych wad refrakcji oka ludzkiego. Badania dowodzą, że jej objawy są widoczne już w pierwszych dwudziestu latach życia – zwłaszcza w okresie szkolnym. Dla Azjatów jest ona istną plagą. Dotyka około 60%  całego ich społeczeństwa, gdy tymczasem w Europie ta liczba jest mniejsza niemal o połowę. Najnowsze metody to laserowe leczenie krótkowzroczności za pomocą dwóch metod korekcji wzroku.

Aby rozpoznać krótkowzroczność określa się wielkość i stan układu optycznego narządu wzroku. Charakterystyczne cechy tej wady to: zbyt duże rozmiary oka – szczególnie jego przednio-tylnej części i zbyt duża siła łamiąca elementów optycznych. Wówczas punkt skupienia promieni świetlnych znajduje się przed siatkówką i widziany z oddali obraz jest zniekształcony oraz rozmazany.

Leczenie krótkowzroczności 2

Podział krótkowzroczności ze względu na przyczynę:

  • Osiowa – oś gałki ocznej jest zbyt długa.
  • Krzywiznowa – krzywizna elementów układu optycznego jest zbyt wypukła.
  • Refrakcyjna – siła łamiąca układu optycznego jest zbyt duża.

Krótkowzroczność jest wadą dziedziczną. Wielce prawdopodobne jest to, że jeśli mamy krótkowzroczność to będą na nią cierpiały również nasze dzieci. Jak każde schorzenie oczne ulega ona zmianom na lepsze lub gorsze. Jej największe pogorszenie ma miejsce w czasie dojrzewania, kiedy dochodzi do szybkiego wzrostu ciała człowieka. Współcześnie inne przyczyny krótkowzroczności nie są znane.

Wyróżniamy cztery stopnie krótkowzroczności:Leczenie krótkowzroczności 3

  • Niska – do -3 dioptrii
  • Średnia od -3 do -6 dioptrii
  • Wysoka od -6 do -9 dioptrii
  • Bardzo wysoka od -9 dioptrii

Wysoka krótkowzroczność jest przypadłością głównie małych dzieci. Niska pojawia się zwykle około 10 roku życia. Stabilizacja wady ustaje wraz z zakończeniem okresu dojrzewania, czyli około 20 roku życia. W późniejszym okresie wysoka krótkowzroczność może nieść ze sobą bardzo niebezpieczne powikłania, np. zwyrodnienie naczyniówki i ciała szklistego oraz odwarstwienie siatkówki.

Rodzaje krótkowzroczności:

  • Wrodzona – to taka, z którą się rodzimy. Zwykle wiążą się z nią inne zmiany oczne. Wada jest korygowana, by spróbować osiągnąć normalny poziom ostrości wzroku.
  • Zwykła–  jest spowodowana wzrostem ciała towarzyszącym okresowi dojrzewania. Z jej początkami mamy do czynienia w wieku szkolnym (około 6 – 7 roku życia). Prawidłowa diagnoza i dostosowanie do niej odpowiedniej korekty może doprowadzić wzrok do prawidłowego poziomu.
  • Silna – przy tym rodzaju krótkowzroczności rozmiar oka znacznie odstaje od normy. To niesie ze sobą poważne schorzenia oczne, np. oddzielenie siatkówki czy zaćmę.
  • Tymczasowa – jest najczęściej skutkiem ubocznym przyjmowania leków (sterydów) bądź powikłaniem różnego rodzaju urazów gałki ocznej. W takich przypadkach krótkowzroczność ustaje po kilku tygodniach.

Objawy krótkowzroczności:

Z krótkowzrocznością mamy do czynienia, kiedy musimy znacznie wytężać wzrok, by zobaczyć lub przeczytać coś z daleka. Natomiast nie mamy problemów z widzeniem z bliska. Osoba krótkowidząca zwykle mruży oczy, by widziany przez nią obraz stał się bardziej ostry.

z daleka                          z bliska

Leczenie krótkowzroczności 4

Jak leczyć krótkowzroczność?

Leku na całkowite wyleczenie krótkowzroczności nie ma. Wadę możemy korygować za pomocą specjalnych soczewek wklęsłych, które umożliwiają ogniskowanie promieni świetlnych na płaszczyznę siatkówki. Obecnie mamy dość spory wybór metod leczenia wady, np.

  • Korekcja za pomocą okularów – jest to najprostsza metoda korekcji krótkowzroczności. Szkła za pomocą soczewek wklęsłych wydłużają ogniskową soczewki oka – dzięki temu obraz skupia się na siatkówce, a nie przed nią.
  • Korekcja za pomocą soczewek kontaktowych – zastępuje okularową korekcję wzroku – mają dokładnie takie samo zastosowanie i przez wielu ludzi uznawane są za wygodniejszą metodę.
  • Korekcja za pomocą implantów soczewkowych – są one wszczepiane wewnątrzgałkowo. Zabieg odbywa się pod znieczuleniem (podobnie jak w przypadku operacji zaćmy) i polega na wszczepieniu pacjentowi sztucznej soczewki o właściwie dobranej mocy w miejsce starej. Wraz z postępami korekty wszczepioną soczewkę wymienia się na mocniejszą lub słabszą. Tę metodę wykorzystuje się jedynie u ludzi dorosłych, ponieważ sztuczna soczewka wciąż utrzymuje jednakową wielkość. Naukowcy wskazują na jeszcze jedną wadę – mianowicie implant nie ma zdolności akomodacji – pozwala zachować ostrość widzenia tylko z daleka, a z bliska już nie.
  • Korekcja za pomocą  zabiegu chirurgicznego – przeprowadzana jest, by zmienić krzywiznę rogówki poprzez zastosowanie kilku nacięć rogówki ręcznie (keratotomia promienista) bądź za pomocą lasera (PRK, LASIK).

Laserowe leczenie krótkowzroczności

Laser excimerowy jest ogólnie wykorzystywany w leczeniu wad wzroku – między innymi krótkowzroczności. Obecnie jest to metoda, która cieszy się dużym zainteresowaniem i charakteryzuje się wysoką skutecznością. Dokładność metody jest zdumiewająca, ponieważ wynosi do 0,25 mikrona. Zmianę krzywizny rogówki osiąga się dzięki precyzyjnym nacięciom. Można usunąć odpowiednią ilość jej tkanki, by osiągnąć zadowalające rezultaty. Emitowane przez laser zimne światło daje gwarancję, że oko nie ulegnie oparzeniom.

Laserowe leczenie krótkowzroczności metody korekcji wzroku:

  • LASIK (laser assisted in situ keratomileusis) możemy nim redukować wadę do -13,0 dioptrii. To dwuetapowa metoda, która ma na celu w taki sposób wymodelować rogówkę, by miała zdolność prawidłowo skupiać obraz na siatkówce. Pierwszym etapem jest częściowe odcięcie i odkrycie rogówki za pomocą mikrokeratomu  – czyli specjalnego urządzenia, które stymuluje dokładność zabiegu. Odkryty płat rogówki jest precyzyjnie modelowany, a po zakończeniu operacji umiejscowiony z powrotem na swoje miejsce. Nowoczesna technologia pozwala na przeprowadzeniu korekty jednego i drugiego oka w tym samym momencie. Pacjent odczuwa niewielki dyskomfort jedynie przez kilka godzin po zabiegu. Dodatkowym atutem tej metody jest brak konieczności noszenia opatrunku, a rekonwalescencja jest okresem mieszczących się w czasie kilku dni. Minusem  zabiegu jest natomiast nieprzyjemny efekt skoncentrowanego światła, który może utrudniać prowadzenie pojazdu w nocy.
  • PRK (photo – refraktive keratectomy) – to inaczej fotoablacja rogówki. Korygujemy nią krótkowzroczność od 1,0 do 8,0 dioptrii. Jest metodą fotorefrakcyjną, której celem jest oczywiście odpowiednie wymodelowanie rogówki. Jednak PRK jest zabiegiem silnie działającym na głębokie warstwy nabłonka rogówki i zoperowane miejsce wymaga opatrunku. W związku z tym rekonwalescencja może potrwać nawet kilka tygodni. Efekty zabiegu można ocenić dopiero po pół roku, kiedy ustali się ostateczny kształt rogówki. PRK nie zawsze jest zabiegiem udanym. Nieraz kształt rogówki może być daleki od zamierzonego i doprowadzić do astygmatyzmu. W przypadku większych wad, metoda ta nie daje satysfakcjonujących efektów. Nie daje również możliwości jednoczesnej korekcji obu oczu. Między zabiegiem jednego a drugiego oka musi upłynąć co najmniej trzymiesięczna przerwa.

Laserowe leczenie krótkowzroczności niesie ze sobą dość zadowalające efekty. Nieraz może się zdarzyć, że wykonanie jednorazowego zabiegu daje satysfakcjonujące rezultaty. Jeśli po jednej operacji wada wciąż jest dla nas uciążliwa możemy poddać się kolejnej. Niezależnie od tego na którą metodę się zdecydujemy musimy pamiętać, że każda z nich jest trwała i nieodwracalna. Jakiekolwiek błędy popełnione w trakcie zabiegu są praktycznie nie do poprawienia.

Laserowe leczenie krótkowzroczności – przeciwwskazania

  • choroby i schorzenia oczu takie jak: zaćma, jaskra, odwarstwienie siatkówki, stany zapalne, patologie rogówki, suchość oczna
  • nieustabilizowana wada
  • choroby autoimmunologiczne, np. łuszczyca
  • choroby metaboliczne, np. cukrzyca
  • skłonność do tworzenia bliznLeczenie krótkowzroczności 5
  • silne alergie i atopia
  • choroby infekcyjne, np. grzybica
  • wszczepiony rozrusznik serca
  • ciąża i okres karmienia
  • wiek poniżej 21 lat (ponieważ wada jest już wtedy ustabilizowana)

Laserowe leczenie krótkowzroczności – przed zabiegiem

  • Około miesiąc przed zabiegiem należy przestać nosić szkła kontaktowe.
  • Co najmniej 48 godzin przed zabiegiem zakazane jest spożywanie alkoholu.
  • Na 24 godziny przed zabiegiem należy powstrzymać się od wykonywania makijażu i stosowania kosmetyków.

Jak uchronić się przed krótkowzrocznością?

  • Przede wszystkim należy unikać pracy w nocy, kiedy niemożliwy jest dostęp do naturalnego oświetlenia.
  • Podczas długotrwałej pracy powodującej nadwyrężenie wzroku powinno się stosować częste przerwy.
  • Przy słonecznej pogodzie wskazane jest noszenie okularów przeciwsłonecznych.

A co jeśli już cierpisz na krótkowzroczność?

  • Unikaj ciężkiej pracy fizycznej, by nie doprowadzić do krwawień.
  • Chroń oczy przed oślepiającymi promieniami słonecznymi (zakładaj okulary przeciwsłoneczne).
  • Noś szkła korekcyjne zgodnie z zaleceniami lekarza specjalisty.

Pamiętaj!

Regularne wizyty w gabinecie okulistycznym mogą uchronić Twój wzrok przed zagrożeniem pogłębiania się wady. Jeśli cierpisz na krótkowzroczność bardzo możliwe, że Twoje dziecko również będzie ją miało – koniecznie obserwuj jego wzrok i w razie jakichkolwiek wątpliwości od razu zwróć się do lekarza specjalisty.

Kategorie
Okulistyka

Laserowe leczenie retinopatii cukrzycowej

Cukrzyca jest przewlekłą chorobą metaboliczną, która dotyka miliony osób na całym świecie. Jej najczęstszymi powikłaniami są uszkodzenia narządu wzroku, spowodowane między innymi patologicznymi zmianami w układzie krążenia. Na niebezpieczne oddziaływanie cukrzycy najbardziej jest narażona siatkówka oka, która wraz z rozwojem choroby ulega coraz dalej to idącym zmianom.

Co to jest retinopatia cukrzycowa?

Retinopatia cukrzycowa jest najczęstszym schorzeniem oczu. Dotyka około 97% chorych z typem 1. oraz 80% z typem 2. i niestety niezmiennie od 15 lat jest główną przyczyną utraty wzroku.

Siatkówka jest jednym z najważniejszych elementów budowy oka. To właśnie ona umożliwia nam widzenie i rozpoznawanie kolorów. Jej prawidłowe funkcjonowanie jest stymulowane przez ilość substancji odżywczych i tlenu, które docierają do niej dzięki sieci naczyń krwionośnych. Najogólniej retinopatia cukrzycowa polega na zamknięciu niektórych naczyń, a to uniemożliwia poprawne odżywianie siatkówki.

Wyróżniamy dwa rodzaje retinopatii cukrzycowej:

  • nieproliferacyjna
  • proliferacyjna

Retinopatia nieproliferacyjna dotyka od 90 do 95% wieloletnich cukrzyków. Nieodżywione i osłabione naczynia krwionośne są przyczyną zmian w ostrości widzenia. W rezultacie dochodzi do stopniowego zamazywania się obrazu.

Retinopatia proliferacyjna niesie ze sobą dużo poważniejsze skutki. Objawia się poprzez zamknięcie naczyń włosowatych, a to doprowadza do ich nawarstwiania i wrastania nawet w ciało szkliste. Ścianki nowych naczyń krwionośnych są bardzo słabe i najczęściej są przyczyną krwotoków. Jednoczesny rozwój tkanki łącznej powoduje najbardziej zaawansowane stadium retinopatii, czyli odwarstwienie siatkówki. Co ostatecznie może doprowadzić do ślepoty.

Obydwa typy retinopatii powstają w wyniku podwyższonego poziomu glukozy. Dlatego cukrzycy powinni wyjątkowo dbać o utrzymanie odpowiedniego stężenia cukru we krwi. Prawidłowa glikemia gwarantuje zmniejszenie ryzyka retinopatii, a co za tym idzie nie naraża naszego wzroku na groźne zmiany w obrębie siatkówki oka.

Czynniki stymulujące rozwój retinopatii cukrzycowej

  • długoletnia cukrzyca
  • cukrzyca insulinozależna
  • cukrzyca + nadciśnienie tętnicze, choroby nerek, niedokrwistość, ciąża
  • stany zapalne organizmu i operacje chirurgiczne, które powodują deregulację poziomu glukozy we krwi

Laserowe leczenie retinopatii cukrzycowej

Terapia laserowa (inaczej fotokoagulacja laserowa) jest typowym zabiegiem przeprowadzanym w każdym stadium retinopatii cukrzycowej. Pozwala on na zatrzymanie powikłań cukrzycowych w obrębie oka. Tylko u niewielkiej części pacjentów zaobserwowano poprawę ostrości widzenia (praktycznie tylko u tych, którzy zaczęli terapię we wczesnym stadium schorzenia).

Zanim dochodzi do leczenia tą metodą wykonuje się angiografię fluoresceinową (w skrócie fluorografię). Badanie to polega na dożylnym wprowadzeniu wodnego roztworu fluoresceiny do naczyń siatkówki. Dzięki temu można zweryfikować stan naczyń krwionośnych, a zatem ich drożność, szczelność i obszar. Angiografia fluoresceinowa może niezwykle rzadko powodować reakcje alergiczne, nudności albo wymioty. Jednak jego wykonanie jest konieczne w planowaniu dalszego leczenia laserowego.

Jak działa laserowe leczenie retinopatii cukrzycowej?

We wcześniejszych stadiach chorobowych laseroterapia może nieznacznie poprawić aktualną ostrość widzenia. Takie efekty leczenia odnotowano u 15% pacjentów. Laser ma za zadanie zniszczyć mikrowłośniaki i uszkodzone maleńkie naczynia siatkówki. Najczęstszym obszarem zabiegu jest plamka, która odpowiada za poprawne widzenie. Niestety fotokoagulacja powoduje oparzenia siatkówki, które prowadzą do wyłączenia niektórych jej funkcji. Ale musimy pamiętać, że terapia laserowa ma nam pomóc, więc nie martwmy się, że stracimy przez nią wzrok. Pozostała część nieuszkodzonej siatkówki wystarczy, by funkcje plamki były zachowane i wytwarzały odpowiednie pole widzenia.

Fotokoagulacja laserowa polega na wysyłaniu wielu pojedynczych wiązek światła lasera w określone miejsca na siatkówce. Średnica lasera jest bardzo mała, ponieważ wynosi jedynie 100-500 mikronów – gwarantuje to niesamowitą precyzję i bezpieczeństwo zabiegu. Jednak najwięcej zależy od reakcji pacjenta na emitowane przez laser światło. Nadmierna ruchliwość chorego często uniemożliwia działanie lasera. Zabieg jest oczywiście przeprowadzany pod znieczuleniem, ale delikatna struktura oka, mimo wszystko jest powierzchnią bardzo wrażliwą. Dlatego delikatne ukłucia czy błyski mogą powodować odczucie bólu.

Leczenie retinopatii cukrzycowej 2

Laserowe leczenie retinopatii cukrzycowej – po zabiegu

Zaraz po zabiegu oślepione przez światło lasera oko może odczuwać dyskomfort w przejściowym braku ostrości widzenia. Pacjentowi może przeszkadzać również specjalna soczewka kontaktowa oraz działające jeszcze znieczulenie rogówki.  Wszystkie te objawy powinny ustąpić w ciągu dwóch tygodni (wszystko zależy od indywidualnych predyspozycji pacjenta – u niektórych wszelki dyskomfort ustępuje już kilka godzin po zabiegu). Dlatego fotokoagulację laserową przeprowadza się jednorazowo tylko na jedno oko. Zaleca się, aby do ustąpienia objawów przy chorym znajdowała się osoba, która przez ten czas będzie się nim opiekowała.

Czy jeden zabieg wystarczy?

O wszystkim decyduje badanie kontrolne, które jest wykonywane po miesiącu lub dwóch. Do następnego dochodzi po pół roku bądź roku. Nie ma określonej liczby powtórnych zabiegów. Najczęściej powtarza się je do czasu aż efekt działania leczenia będzie widoczny.

Retinopatia cukrzycowa jest najgroźniejszym i najczęstszym powikłaniem, które dotyka osoby chore na cukrzycę. Jej laserowe leczenie przeprowadza się w każdym stadium choroby. Pamiętajmy, że polepszenie ostrości widzenia jest zauważalne tylko u chorych z niezaawansowanym rozwojem choroby. Jej podstawowym celem jest zapobieganie postępowania patologii oka. Dlatego warto jest codziennie rano sprawdzać ostrość naszego wzroku i jeśli zauważymy jakiekolwiek zmiany od razu wybierzmy się do okulisty.