Jaskra jest groźną chorobą oczu, która może prowadzić do znacznego pogorszenia wzroku lub nawet do jego całkowitej utraty. Dzieje się tak dlatego, że wewnątrz gałki ocznej podnosi się ciśnienie, które uszkadza nerw wzrokowy i komórki zwojowe siatkówki. Jest to niestety choroba nieuleczalna, jednak jej wczesne rozpoznanie umożliwia zatrzymanie postępu choroby. Jaskra najczęściej rozwija się bezobjawowo, warto więc  od czasu do czasu zajrzeć do okulisty i poprosić go o badanie kontrolne, które może w przyszłości uratować nasz wzrok.

Czynniki ryzyka zachorowania na jaskrę:

  • wiek powyżej 40 lat
  • rasa – u ludzi czarnych, ryzyko wystąpienia jaskry jest 3 -4 razy większe niż u innych ras
  • podatność genetyczna – I stopień pokrewieństwa (rodzice, rodzeństwo)
  • choroby układu krążenia (np. nadciśnienie tętnicze, miażdżyca)
  • palenie tytoniu
  • zaburzenia krążenia obwodowego
  • migreny, bóle głowy
  • silne wady wzroku
  • choroby gałki ocznej – retinopatia cukrzycowa, uraz mechaniczny
  • leczenie kortykosteroidami

Liczne leki, które odznaczają się działaniem parasympatykolitycznym mogą zaostrzać przebieg jaskry z wąskim kątem przesączania.

Jaskra jest chorobą przewlekłą, może przebiegać bezobjawowo nawet przez wiele lat. Szacuje się, że ok. 80% osób dotkniętych tą chorobą nie wie, że na nią choruje. Konieczne są więc okresowe badania kontrolne w celu ewentualnego wczesnego wykrycia jaskry. Powinno się je przechodzić przynajmniej raz w roku i za każdym razem przy pogorszeniu widzenia.

Leczenie jaskry 2

Badania, które pozwalają na zdiagnozowanie jaskry:

  • kontrola ciśnienia wewnątrzgałkowego – istnieją różne metody i aparaty, które spełniają tę funkcję: tonometr aplanacyjny Goldmanna, tonometr Pascala, tonometr bezdotykowy „air-puff”, tonometr impresyjny (uciskowy) Schioetza. Pomiar najlepiej wykonywać tym samym aparatem i przez jednego lekarza okulistę. Podwyższone ciśnienie w gałce ocznej nie jest równoznaczne z rozpoznaniem jaskry. Stan podwyższonego ciśnienia w oku, to nadciśnienie oczne;
  • badanie pola widzenia (perymetria) – pozwala określić czy został uszkodzony nerw wzrokowy, którego następstwem są ubytki w polu widzenia. W przypadku szybko postępujących zmian w polu widzenia, należy zwiększyć częstotliwość wykonywanych badań (co 3 miesiące). Badanie jest bezbolesne, polega na sygnalizowaniu przez pacjenta pojawienie się punktu świetlnego;
  • badanie dna oka – wykonywane jest w celu oceny tarczy nerwu wzrokowego, która w sytuacji patologicznej zmienia swoje zabarwienie i rozmiar;
  • badanie oceniające szerokość kąta przesączania (gonioskopia) – badanie przeprowadza się po znieczuleniu kroplowym rogówki za pomocą soczewki zwanej gonioskopem;
  • badanie GDx – ocenia grubość warstw włókien nerwowych siatkówki;
  • badanie HRT – skaningowa tomografia laserowa – przedstawia trójwymiarowy obraz tarczy nerwu wzrokowego;
  • OCT – optyczna tomografia koherentna – nieinwazyjna metoda, pozwalająca na ocenę struktur w obrębie gałki ocznej. Szczegółowy obraz ukazuje poszczególne warstwy siatkówki, co umożliwia ocenę nawet niewielkich zmian.

Objawy jaskry zależą od jej klinicznej postaci. Decydującym czynnikiem jest szerokość kąta przesączania. Mimo minimalnie różnych symptomów, skutki są te same – uszkodzenie lub całkowite zniszczenie nerwu wzrokowego, co może prowadzić do utraty wzroku.

Rodzaje jaskry:

  • jaskra prosta
  • jaskra z normalnym ciśnieniem śródgałkowym
  • jaskra ostra (ostry atak jaskry)
  • jaskra wtórna
  • jaskra z zamkniętym kątem przesączania
  • jaskra z otwartym kątem przesączania
  • jaskra barwnikowa

Objawy jaskry:

  • nagły wzrost ciśnienia w gałce ocznej
  • ból oczu (oka) i głowy w okolicach czoła i skroni, często towarzyszące nudności i wymioty
  • spadek ostrości widzenia
  • zamglenie widzianego obrazu

W przypadku ostrego ataku jaskry wymagana jest natychmiastowa hospitalizacja. Ostra jaskra pojawia się w wyniku nagłego zamknięcia kąta przesączania, co powoduje zablokowanie odpływu cieczy wodnistej z oka. Przez to dochodzi do nagłego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego, które znacznie przekracza normalne. Chory widzi wtedy charakterystyczne tęczowe koła wokół źródeł światła, odczuwa silne bóle oka (oczu) i głowy, wymiotuje i obficie się poci. Akcja serca jest spowolniona. Konieczne jest pilne leczenie, ponieważ zignorowanie tych objawów może spowodować nieodwracalną utratę wzroku.

Leczenie jaskry 3

Leczenie jaskry

Leczenie należy rozpocząć przy zaobserwowaniu pierwszych objawów jaskry. Terapia musi być zaakceptowana przez lekarza prowadzącego, ponieważ zbyt wczesne leczenie może przynieść więcej szkody niż pożytku. Leki przeciwjaskrowe nie są obojętne dla organizmu i mogą wywoływać różne działania niepożądane.

Sposób postępowania uzależniony jest od:

  • stopnia uszkodzenia nerwu wzrokowego – im większe, tym silniejsze leczenie;
  • szybkości postępu zmian jaskrowych;
  • współistnienia czynników ryzyka.

W początkowym stadium stosuje się krople do oczu, które obniżają ciśnienie wewnątrz oczu. Niestety ze względu na występujące przez zawartość detergentów  efekty uboczne (suchość oczu, pieczenie, swędzenie, łzawienie oczu), wielu pacjentów rezygnuje z tego sposobu leczenia, narażając się na utratę wzroku. Regularne stosowanie kropli do oczu może utrzymać stan pacjenta pod kontrolą do końca jego życia. Natomiast bez nich może on oślepnąć w ciągu 5 do 10 lat. Nauka jednak ciągle się rozwija, a krople do oczu są udoskonalane. Powstają nowe, niezawierające podrażniających detergentów, krople przeciwjaskrowe.

Laserowe leczenie jaskry

Laserowe leczenie jaskry to metoda, po którą sięga się, kiedy nie pomagają krople, lub leczenie farmakologiczne jest niewskazane. Może się zdarzyć, że po zabiegu laserowym nadal będzie konieczne stosowanie kropli.

Wyróżnia się następujące metody laseroterapii:

  • trabekuloplastyka – najczęściej przeprowadzany zabieg polegający na udrożnieniu kąta przesączania, głównie w przypadku jaskry prostej, barwnikowej lub związanej z pseudoeksfoliacją – laser stymuluje komórki oka, a efektem tego jest zwiększona przepuszczalność cieczy wodnistej, obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego i powiększenie pola widzenia. Zabieg dobrze sprawdza się na pacjentach powyżej 50 roku życia.;
  • irydoplasyka – poszerzenie kąta przesączania, gdy jest on zbyt wąski (w jaskrze z wąskim kątem);
  • irydotomia – wytworzenie w tęczówce dodatkowego otworka, który poprawia krążenie płynu w oku, stosowana głównie w przypadku jaskry wąskiej i zamykającego się kąta przesączania oraz po ostrym ataku jaskry;
  • selektywna laserowa trabekuloplastyka (SLT) – wykonywana laserem YAG i oddziaływuje na komórki trabeculum – nie powodując jednak ich koagulacji, bardzo istotną zaletą tej metody jest możliwość powtarzania. Wynika to głównie z tego, że zabieg nie daje praktycznie żadnych powikłań – nie powoduje ani stanów zapalnych ani krwawienia

Chirurgiczne leczenie jaskry stosuje się gdy leczenie za pomocą kropel lub lasera nie powstrzymało postępu uszkadzania nerwu wzrokowego i nasilających się ubytków pola widzenia. Metoda ta polega na utworzenia nowej drogi odprowadzania cieczy wodnistej poprzez wykonanie niewielkiego nacięcia. Stosuje się tą metodę np. przy ataku ostrej jaskry, kiedy konieczne jest natychmiastowe zmniejszenie ciśnienia wewnątrz gałki ocznej.

Rodzaje operacji przeciwjaskrowych:

  • trabekulektomia
  • irydektomia
  • Fakotrabekulektomia – połączenie operacji zaćmy z operacją przeciwjaskrową

Weryfikacja poprawy stanu zdrowia przeprowadzana jest co 3-6 miesięcy. Należy kontrolować pole widzenia, powtarzać badania gonioskopowe, raz w roku wykonywać badania GDx, HRT, OCT.

Dodaj komentarz